De winter is het seizoen waar we het minst naar willen luisteren. We zien kale bomen, korte dagen en grijze luchten. Het is koud, nat, vroeg donker, dus we staan liever niet te lang stil en gaan maar gewoon dóór. Met werken, regelen, presteren, rennen.
De natuur zelf doet iets heel anders. Zij trekt zich terug. Ze vertraagt. Ze kiest radicaal voor energiebehoud, om van alle inspanningen van de afgelopen seizoenen uit te rusten, en zich klaar te maken om opnieuw te ontluiken in de lente.
Paarden snappen de wijsheid van de winter als geen ander. Ze beheersen de kunst van niets doen met bedoeling. Lees hier wat het ze oplevert, en wat wij daarvan kunnen leren.
Wu wei: de kracht van doelgericht niet-doen
In oosterse filosofieën bestaat het begrip wu wei; dat zijn herkomst vindt in het Taoïsme. Letterlijk betekent het “niet-doen” maar dat wordt echter vaak verkeerd begrepen en uitgelegd. Wu wei gaat namelijk niet over passiviteit. Het gaat over bewust handelen vanuit afstemming door het weglaten van onnodige inspanning.
Het begrip ontstond ruim 2.500 jaar geleden in het oude China, waar taoïstische meesters observeerden dat alles in de natuur moeiteloos beweegt wanneer het zichzelf trouw blijft: water stroomt altijd de juiste kant op, bomen groeien zonder haast, dieren verspillen geen energie, seizoenen wisselen vanzelf en het wordt vanzelf dag en nacht.
Dat kun je niet versnellen, en ook niet tegenhouden. Wu wei vraagt niet om stoppen met handelen — het vraagt om stoppen met forceren.
Paarden: van nature meesters in wu wei.
Paarden vaak staan symbool voor temperament, energie en vurigheid. Maar wie de kudde goed observeert, ziet iets opvallends: een groot deel van de tijd doen paarden… bijna helemaal niets.
Ze eten, in een rustig tempo, hapje voor hapje, stapje voor stapje. Dit doen ze zo’n 14-16 uur per dag. Daarnaast besteden paarden slechts 10% van de tijd aan sociale interactie, zoals het bepalen van de onderlinge rangorde, spelen, elkaars vacht verzorgen (groomen), en voortplanting. Verspreid over één heel etmaal is dat nog geen 2,5 uur, en nooit achter elkaar, maar in kleine plukjes van tijd en energie.
Wat doen ze de overige tijd?
- Ze staan.
- Ze ademen.
- Ze rusten.
Ze bewaren hun kostbare energie voor wanneer ze die echt nodig hebben om te overleven: voor het oversteken van een snel stromende rivier; om te vluchten voor een roofdier of te vechten om hun veulens te beschermen, heftig weer het hoofd te bieden, of rond te trekken op zoek naar meer graasgebied.
Energie conserveren om te kunnen reageren is hun overlevingsstratgie. Die schijnbare passiviteit is hun wijsheid. De paardenkudde in rust creëert veiligheid, helderheid en verbinding. Als je tussen rustende paarden gaat staan, en jezelf afstemt op hun kalmte en het ritme van hun ademhaling, kun je de energie soms letterlijk voelen “rondzoemen”.
Rustende wilde paarden op Texel (c) 2023, Josselien Janssens
Winterwijsheid van de paardenkudde
Wij moderne mensen hebben helaas de neiging om in de winter het tegenovergestelde te doen van rust nemen! Vooral doorrennen. Gauw nog even dat projecten afmaken voor de Kerst. Allerlei zakelijke netwerkborrels en sociale feestjes bijwonen uit angst om iets te missen. Op actieve skivakanties gaan, precies in de periode waarin ons wezen vraagt om overgave aan rust en verstilling.
Dat alles kost ons in de winter feitelijk dubbel zoveel energie als in de zomer. Omdat de dagen korter zijn en het koud is, en er minder voedsel te vinden is, is ons systeem al sinds de oertijd juist ingesteld om in de winter trager te functioneren, en langer te rusten.
Mentale en fysieke weerstand
Die rust is ook in de moderne tijd echt keihard nodig. Want de winter is immers niet het eindpunt van een cyclus — het is de broedkamer van de volgende! Alles wat straks in de lente ontstaat, wordt nu in stilte gevormd.
Alleen wanneer we in rust zijn, en niet te gespannen zijn, kunnen onze lichaam en geest herstellen. Alleen dan kunnen we weer mentale en fysieke weerstand opbouwen na de afbraak die inspanning en stress eraan doen.
En precies dáár zit de wijsheid van de paardenkudde: paarden leven van nature datgene wat wij in de winter weer mogen herontdekken. Juist doordat de natuur verstilt, is de winter het seizoen waarin je, als je jezelf de kans geeft, kunt horen wat anders overschreeuwd wordt. Waarin je de wijsheid van wat je meegemaakt hebt kunt oogsten, om je volgende stappen te verdiepen en verrijken.
Waarin je kunt kiezen welke oude overtuigingen en patronen begraven mogen worden in de koude grond… en welke nieuwe beweging van binnenuit, vanuit pure inspiratie en in verbinding met jouw innerlijke kompas, wil ontstaan.
Experiment: Wu Wei dag!
Kies een dag waarop je geen afspraken hebt en zorg dat je ze ook niet maakt. Spreek met jezelf en je geliefden af dat je vandaag behalve voor echte noodgevallen niet bereikbaar bent. Zet je telefoon op stil en laat de computer en de tv uit. Wat boeken of bladen lezen, en een rustig muziekje opzetten, kan wel.
Ga gewoon op de bank zitten, en pak er een opschrijfboekje bij. Blijf zitten. Ga niet naar buiten. Laat de dag vanzelf voorbij gaan. Als je in slaap valt, laat dat lekker gebeuren. Noteer alles wat er in je op komt. Dromen die je hebt.
Je zult merken hoe moeilijk je drukke hoofd het vindt om niets te doen. Vaak is het in het begin wat onwennig en komen er emoties zoals onrust of onzekerheid naar boven. Laat die er gewoon zijn. Op een gegeven moment voel je een shift in jezelf, en kun je je overgeven aan de heerlijke rust. En aan het eind van de dag heb je waarschijnlijk een rijke oogst aan frisse inzichten over uitdagingen die je op je pad hebt.
En dit alles wil natuurlijk niet zeggen dat je niet óók wat van de gezelligheid van het feestseizoen mag meepakken. Maar mogelijk is iets minder daarvan, dus juist wel véél meer!
Durf jij deze winter jouw tempo te verlagen?
Doe mee aan de Eponaquest introductiemiddag en maak kennis met deze unieke aanpak voor coaching met paarden.
📆 zondag 14 december 2025 — 14:00-17:00
📍 Lunteren
Nature of Wisdom: bewust vertragen met de kudde als spiegel
Het Nature of Wisdom (NOW) programma is ontworpen met als doel je te helpen naar binnen te keren. Het baseert zich op het ritme van de seizoenen, en op de verbinding met jouw eigen natuur. De oefeningen, instrumenten en het zijn met de paarden helpen je te schakelen:
- van haasten → naar bewust bewegen
- van moeten → naar mogen zijn
- van overleven → naar voluit leven
Paarden reageren niet op je verhaal, je agenda of je rol. Ze spiegelen jouw onderlaag: je staat van zijn, jouw innerlijke richting; ze laten zien wat geblokkeerd wordt en weer mag gaan stromen. In de Nature of Wisdom winterworkshop boor je die laag aan — en ga je je er met behulp van de paarden bewust naar luisteren.
Wat ga je onderzoeken in deze winterworkshop:
- Wat “wu wei” voor jouw leiderschap en welzijn betekent en hoe je het in je moderne leven toe kunt passen om alles wat je moet doen, je beslissingen en acties, effectiever te laten zijn
- Hoe je eens niet aan de buitenkant, maar juist van binnen aan de slag kunt gaan, met het opschonen van oude patronen en beperkende overtuigingen
- Hoe je bewust en productief kunt vertragen door te schakelen met je natuurlijke emotionele proces als bron van kostbare informatie
- En wat er onder de oppervlakte wil ontstaan, als eerste stap naar je nieuwe, krachtige, innerlijke richting
Als er iets in jou fluistert dat het tijd is om te stoppen met rennen — luister dan. De winter vraagt je niet om in te slapen en je ogen pas weer open te doen als het lente is. Hij vraagt je juist om te ontwaken in een bewustere staat van zijn.
